Wollemi pine

Al enige jaren staat er een heel bijzondere boom op het terrein van De Kruidhof in Buitenpost. Deze Wollemia nobilis of Wollemi pine is een afstammeling van de alleroudste bomen op aarde, die in de levende natuur alleen nog maar voorkomen in het Wollemi National Park in Australië.

Tot 1994 was deze bijzondere boom alleen bekend van fossielen, met als oudste een exemplaar van negentig miljoen jaar. Mogelijk stammen de bomen zelfs uit het Jura tijdperk van 200 miljoen jaar geleden, toen de dinosauriërs over de aarde zwierven. Een Australische parkbeheerder, David Noble, kwam de hem tot dan toe onbekende bomen tegen op een voettocht door de Blue Mountains en meende terecht, dat het hier om een heel bijzondere vondst moest gaan. De ontdekker is geëerd in de naamgeving. Het eerste deel van de naam is afgeleid van het Wollemi National Park en komt van een woord van de Australische aboriginals, dat betekent "kijk om en pas op". Sinds Noble zo oplettend was, worden de zeldzame bomen, nog geen honderd in getal, goed bewaakt. Het Wollemi National Park is opgenomen in het Werelderfgoed en een wereldwijd kweekprogramma is gestart om de Wollemi pine voor uitsterven te behoeden.

In juni 2006 overhandigde de Australische ambassadeur in de Amsterdamse  Hortus Botanicus de eerste exemplaren van de Wollemia nobilis aan alle botanische tuinen in Nederland. Algemeen directeur Jan Willem Zwart kreeg een boompje mee voor De Kruidhof in Buitenpost.

Laboratoriumonderzoek
Inmiddels is er een monster genomen van de Wollemi pine in De Kruidhof voor wetenschappelijk onderzoek aan de Rijks Universiteit Groningen. Professor Oliver Kaiser en zijn assistente Agatha Staniek kwamen naar Buitenpost om de bijzondere boom te bewonderen en een takje ervan af te nemen voor het onderzoek. In het laboratorium is het takje verdeeld in vele kleine stukjes en de eerste resultaten van het onderzoek zijn hoopvol, zo vertelt Professor Kaiser. Er zijn al diverse schimmels ontdekt, die in de Wollemi pine leven en men hoopt hierbij ook stoffen aan te treffen, die in de toekomst een rol kunnen gaan spelen bij het vervaardigen van medicijnen tegen kanker. "Dergelijke stoffen komen alleen voor in heel oude naaldbomen. Er is dus een kans, dat ook de Wollemi pine dergelijke waardevolle stoffen bevat".

Misschien is deze conifeer uit de familie van de Araucariaceae wel de alleroudste op aarde. Het oudste individu, met een leeftijd van bijna 4900 jaar is een den, de Pinus longaeva, bijgenaamd "Methusalem", in de White Mountains in het westen van Noord Amerika. Net als bij andere coniferen komen bij de Wollemi pine de zaden in kegels aan de takken. Om deze zaden te winnen gaan de medewerkers van het Wollemi National Park vanuit een helikopter aan een lijn naar de boomkruinen. De plaats waar de Wollemia nobilis groeit is een van de laatste grote wildernissen op aarde en een zeer onherbergzaam gebied met dichtbegroeide bergketens en diepe kloven daartussen. Opmerkelijk is, dat alle in de natuur levende Wollemia's meer dan één stam hebben en het lijkt erop, dat de bomen daardoor minder kwetsbaar zijn voor natuurgeweld zoals stormen. Heel bijzonder is ook de bobbelige schors die doet denken aan een glanzende chocoladereep met nootjes erin. Op het jonge boompje dat nu in De Kruidhof staat is dat nog niet zo goed te zien. De takken van de Wollemia hangen meest naar beneden, wat de boom een enigszins treurig karakter zou geven, ware het niet, dat de kleur van de naalden zo fris groen is, dat het wel lente lijkt middenin de winter.

Kostbaarheid
De Wollemi pine is familie van de 'apenboom' of 'slangenden', Araucaria araucana, die in de jaren tachtig en negentig veelvuldig is aangeplant in overigens meestal kale voortuintjes en van de als kamerplant bekende ‘kamerden’, Araucaria heterophylla. Net als de Wollemi pine zijn dit geen ‘echte’ dennen, zoals de leden van het geslacht Pinus. Botanisch worden ze ingedeeld bij de coniferen, kegeldragers, en de gymnospermae of naaktzadigen. Ook de Wollemia blijkt het heel goed te doen in een binnenhuisklimaat, een serre of kas, hoewel de boom natuurlijk, net als de kamerden, op den duur te groot wordt om binnenshuis te houden. Dit gegeven bracht het Arboretum in Kalmthout (België) op het idee de Wollemi pine te gaan verkopen als kerstboom. Geen goedkoop boompje: 450 euro per stuk. Maar de kopers droegen daarmee bij aan het kweekprogramma van de Wollemia nobilis en aan de voortgaande bescherming van het zeldzame stukje wildernis in Australië en andere vergelijkbare projecten.
Voor hetzelfde doel hield het befaamde Britse veilinghuis Sotheby al in 2005 een veiling, waarbij in totaal 292 stekjes van de Wollemia werden verkocht voor in totaal 668 duizend euro. Daarbij inbegrepen een partijtje dat naar één bieder van honderdduizend euro toeging. Geen wonder, dat sommige botanische tuinen hun kostbare aanwinst voor alle zekerheid maar in een kooi hebben geplaatst - om diefstal te voorkomen.