Pepermunt

Pepermunt als geneesmiddel

Van het zondagse pepermuntje tijdens de preek tot de tandpasta voor het slapen gaan: pepermunt is in het dagelijkse leven bijna niet weg te denken. Dat de pepermuntplant ook een geneeskruid is, is lang niet alom bekend. In Marokko is het gebruik van pepermuntthee wijd verbreid en is men bekend met de opwekkende werking die daarvan uitgaat. Hetzelfde effect moet het pepermuntje tijdens de preek trouwens ook hebben: de geest wakker houden!

De frisse geur van pepermunt maakt het kruid zo geschikt voor tandpasta, mondspoelingen en dergelijke. De geur komt ook vrij als je de planten kneust, bijvoorbeeld door eroverheen te lopen. En dat kwam vroeger goed van pas in de kerk, vooral als deze in gebruik was als begraafplaats voor de rijken. Ook in de joodse synagoge werd munt op de grond uitgespreid. In Italië werd dit gebruik overgenomen door de kerk, waarbij het kruid werd toegewijd aan Maria. Vandaar de naam Mariakruid of Erba Santa Maria.

Mentha  x piperita oftewel pepermunt is een kruising, aangeduid met een kruisje in de officiële Latijnse naam, van twee verschillende soorten munt, de Mentha aquatica of watermunt en de Mentha spicata of aarmunt. Deze kruising werd ooit ontdekt in een veld met muntplanten in Engeland en is sindsdien verder gekweekt vanwege de goede eigenschappen. De planten kunnen uitsluitend vegetatief vermeerderd worden, want ze zijn steriel en vormen geen zaden. Het is overigens heel gemakkelijk om pepermunt te kweken: leg een takje pepermunt onder de aarde en binnen enkele weken verschijnen de eerste uitlopers al boven de grond. En binnen een jaar hebt u een veldje pepermunt. Het is een echte woekeraar en als u niet over zoveel ruimte beschikt als bijvoorbeeld De Kruidhof in Buitenpost dan is het raadzaam om uw muntplant in een flinke pot te laten groeien. Heel leuk is het om allerlei soorten munt te combineren in een of meer potten en dan uw eigen munttheemengsel te maken. Muntthee is heel lekker na de warme maaltijd en bevordert de spijsvertering. Bovendien kunt u de verse muntblaadjes in allerlei gerechten verwerken en smaken ze lekker bij een ijsdessert. En komt u deze zomer nog in het Oostenrijkse Karinthië, probeert u dan vooral de Kärntner Kasnudeln, waarin een speciale Karinthische muntsoort is verwerkt.

Het pittigste - piperita betekent peperachtig - is de donkerbladige pepermunt, die in De Kruidhof vooral in de Keukenkruidentuin is te bewonderen. Andere soorten munt in die tuin zijn de witte munt, wite balsum in het Fries, met bonte bladeren en de wollige munt met grote ronde en zacht aanvoelende bladeren. In de Geneeskrachtige Kruidentuin vind u nog veel meer soorten munt, maar dan op kleinere schaal. Bij de kruiden voor de luchtwegen, de mond en het tandvlees en voor de eetlust en de spijsvertering komt u onder andere de aarmunt, de polei, de hertsmunt en de watermunt (wylde balsum) tegen. Als u met de vingers over de blaadjes van een van deze planten wrijft, dan ruikt u de karakteristieke pepermuntgeur, bij de ene soort wat sterker dan bij de andere. De werkzame stof is met name de menthol, bestanddeel van de vluchtige pepermuntolie, die door destillatie met behulp van waterdamp uit de planten gewonnen kan worden.

Stoombad
Deze pepermuntolie wordt als etherische olie op de markt gebracht. Het is geschikt als medicatie bij problemen met de luchtwegen (verkoudheid, maar ook astma en bronchitis), waarbij de olie meestal wordt geïnhaleerd vanuit een stoombad. Ook is het te gebruiken bij bepaalde vormen van migraine, die om verkoeling vragen. Dan kan men de slapen inwrijven met een paar druppels van deze olie. Overigens moet u er dan wel zeker van zijn, dat uw huid bestand is tegen de scherpe prikkeling van de menthol. Sommige mensen reageren er te sterk op en krijgen huiduitslag. Probeert u het dus uit als u geen migraineaanval heeft! Bent u gevoelig voor de menthol, dan is het beter om te verdampen met een aromalampje, of een paar druppels op uw hoofdkussen te sprenkelen.

Pepermunt is een van de vele kruiden die in de kruidengeneeskunde of fytotherapie worden toegepast. Anders dan de klassieke homeopathie maakt de fytotherapie uitsluitend gebruik van plantaardige middelen en heel vaak wordt niet - zoals in de gangbare geneeskunde - een bestanddeel van een plant als medicijn toegediend, maar gebruikt men de gehele plant, meestal in gedroogde vorm, of een aftreksel daarvan. De fytotherapie gaat ervan uit, dat juist de combinatie van werkzame stoffen zoals die van nature in een plant aanwezig zijn een heilzame werking hebben. De meeste fytotherapeutica hebben een milde werking en geven minder kans op bijwerkingen dan veel van de gangbare geneesmiddelen. Geen wonder, dat fytotherapie als zelfmedicatie steeds populairder wordt. Het is echter niet zo, dat u maar naar hartelust kunt gaan experimenteren met kruidengeneesmiddelen. Want moeder natuur brengt niet alleen planten met een genezende werking voort, maar ook de zwaarste vergiften. Goede informatie over het aangeboden geneesmiddel is dan ook een eerste vereiste. Op Europees en landelijk niveau wordt zowel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de werkzaamheid en veiligheid van kruidengeneesmiddelen als gewerkt aan een registratiesysteem voor fytotherapeutica. Apotheken en gespecialiseerde drogisterijen kunnen klanten advies geven over de toepassing van kruidengeneesmiddelen. En tenslotte is het altijd verstandig om ook met de huisarts te overleggen over het gebruik van fytotherapeutica, naast of in plaats van de gewone geneesmiddelen.

Kruidengeneesmiddelen, in de vorm van capsules, gedroogde kruiden of als etherische olie zijn, met deskundig advies, onder andere verkrijgbaar bij De Kruidhof. In de tuinen van De Kruidhof kunt u zien hoe de planten groeien en bloeien en in de Verkooptuin kunt u verschillende kruidenplanten, waaronder de pepermunt, aanschaffen voor gebruik in de keuken en voor het bereiden van kruidenthee.